Η τιμωρητική σιωπή είναι σκληρή, άκαρδη και άκρως χειριστική

Τιμωρητική σιωπή σημαίνει ένα άτομο σε μια (οποιαδήποτε) σχέση να αγνοεί/απορρίπτει το άλλο άτομο. Η τιμωρητική σιωπή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάθε είδους σχέση όπως ερωτική, φιλική, συγγενική, συναδελφική. Και αυτού του είδους η συμπεριφορά γίνεται επίτηδες, με σκοπό την τιμωρία, την ταπείνωση, την προειδοποίηση ή τον χειρισμό.

της Τζένης Φραγκούλη

Η τιμωρητική σιωπή είναι ένας τρόπος να προκαλέσεις πόνο χωρίς σωματική βία. Είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης που κανείς δεν την αξίζει ούτε και πρέπει να την ανεχθεί.  Η τιμωρητική σιωπή είναι το μέσο ώστε ο θύτης να προκαλέσει φόβο, ενοχή και τύψεις, γιατί όταν τα συναισθήματα και τελικά η ίδια η ύπαρξη κάποιου απορρίπτονται και παραβιάζονται, το άτομο αισθάνεται υποτιμημένο, ανάξιο και ασήμαντο, πράγμα που ίσως ήταν εξαρχής ο στόχος του θύτη.  Το άτομο που απορρίφθηκε σοκάρεται και προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη, τι ακριβώς πήγε στραβά. Ο πόνος της εμπειρίας είναι έντονος και χωρίς άμεση θεραπεία, καθώς πρόκειται για συμπεριφορά που δεν μπορεί απλά να «ξεπεράσετε» ή «να προχωρήσετε εύκολα αγνοώντας την». Είναι συμπεριφορά που «μένει», πληγώνει και πολλές φορές στιγματίζει ανεπανόρθωτα.  Τα συναισθήματα που βιώνουν τα «θύματα» της τιμωρητικής σιωπής, μπορεί να είναι καταρχήν πικρία και προδοσία αλλά στην συνέχεια μπορεί να έρθει η κατάθλιψη, η οργή και η απογοήτευση, μαζί με την απόρριψη και συχνά την απελπισία. Αν μιλάμε για μια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά, τότε αυτή πλήττει ανεπανόρθωτα στο θύμα/στόχο την αίσθηση αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης. Αν δε, η τιμωριτική σιωπή εξελιχθεί σε αποξένωση,  μπορεί να δυναμιτίσει την σχέση με τον εαυτό, να υποδαυλίσει την αυτοπεποίθησή, την αυτοεκτίμηση και την ποιότητα ζωής του ατόμου που την βιώνει.

Γι’αυτό και είναι ιδιαίτερα καταστροφική στα παιδιά.

Έρευνες έχουν δείξει ότι στα άτομα που εισπράττουν αυτή την συμπεριφορά της απόρριψης και που τα αγνοούν, ενεργοποιείται η ίδια περιοχή του εγκεφάλου που ενεργοποιείται και από τον φυσικό πόνο.

Δεν είναι εύκολο να αντιμετωπίζεις καταστάσεις που δυσκολεύουν συναισθηματικά. Το να αγνοείς όμως κάποιον, ανεξάρτητα από τους λόγους για τους οποίους το κάνεις, είναι ένα τρόπος ανώριμος, σκληρός, άκαρδος και τελικά χειριστικός.

Αν ανήκετε σε αυτούς που καταφεύγουν συχνά σε αυτού του είδους την συμπεριφορά, ίσως αν κατανοήσετε τους λόγους για τους οποίους το κάνετε και πόσο κακό κάνει στους άλλους αυτή η συμπεριφορά, ίσως μπορέσετε να προσπαθήστε να λύσετε τα προβλήματα στις σχέσεις σας με διαφορετικό και πιο θετικό τρόπο.

Δεξιότητες επικοινωνίας

Το άτομο που προσφεύγει στην τιμωρητική σιωπή, το πιθανότερο είναι να χρειάζεται καλύτερες δεξιότητες επικοινωνίας, ενώ αν το άτομο που την δέχεται τις κατέχει, μπορεί να εξαλείψει ένα μεγάλο μέρος αυτής της συναισθηματικής ταραχής και του μεγάλου πόνου.Σε κκάθε περίπτωση, η ανακούφιση έρχεται μετά από αποκατάσταση της σχέσης, συμβουλευτική και άλλου είδους ψυχολογική υποστήριξη.   

Τι πραγματικά συμβαίνει

1. Το άτομο/θύτης, διακατέχεται από άσχημα συναισθήματα που πιέζουν και προκαλούν δυσφορία και η προσφυγή στην τιμωριτική σιωπή είναι δείγμα αδυναμίας ή απροθυμίας να μιλήσει και να επικοινωνήσει γι ‘αυτά.

2. Ο θύτης κατηγορεί το θύμα για ένα πρόβλημα που είναι πραγματικά δικό του πρόβλημα. Είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγει να αντιμετωπίσει μέσα του τους λόγους για τους οποίους αισθάνεται έτσι μαζί σας. Αποφεύγει να το επικοινωνήσει και να το συζητήσει μαζί σας γιατί βαθιά μέσα του γνωρίζει τους πραγματικούς λόγους και απλώς επιλέγει να τους αγνοεί. Κατηγορώντας το θύμα, το πρόβλημα «φεύγει», δεν είναι πια δικό του.

3. Πρόκειται πολύ συχνά για μια τυπικά ναρκισσιστική συμπεριφορά. Με την τιμωρητική σιωπή αποκτά τον  έλεγχο της κατάστασης και  εξουσία πάνω στο θύμα. Το κάνει με τέτοιο τρόπο ώστε να φαίνεται αυτός το θύμα και το πραγματικό θύμα, θύτης.

4. Το εγώ του ναρκισσιστή αναστατώνεται πολύ εύκολα γιατί είναι βαθιά ανασφαλής. Η τιμωρητική σιωπή είναι μια παθητικά επιθετική μορφή συναισθηματικής κακοποίησης στην οποία καταφεύγει συχνότατα για να μην βάζει σε κίνδυνο την ισορροπία του εγώ του.  

Πως να αντιμετωπίσετε την τιμωρητική σιωπή 

Πρώτα απ’όλα μείνετε ψύχραιμοι. Προσπαθήστε να μάθετε τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει και αποφύγετε να υιοθετήσετε κι εσείς την ίδια συμπεριφορά. Δεδομένου ότι, η επικοινωνία είναι συχνά το πρώτο θέμα που προκύπτει, προσπαθήστε να συζητήσετε και να καταλάβετε την κατάσταση. Η κατανόηση είναι το κλειδί.
Ίσως να μην γνωρίζουν πόσο σας πληγώνουν. Βεβαιωθείτε ότι το άλλο πρόσωπο γνωρίζει ότι νοιάζεστε και ότι θα είστε έτοιμοι να ακούσετε και να συζητήσετε όταν είναι έτοιμοι να μιλήσουν. Βοηθάει να έχετε υπομονή, να είστε ευγενικοί και να είστε πρόθυμοι να καταλάβετε – και τις δύο πλευρές -.

Αν δεν υπάρχει καμμία δυνατότητα επικοινωνίας παρ’ολες τις προσπάθειές σας, δώστε χρόνο στον εαυτό σας να βιώσει τον πόνο, να συνειδητοποιήσει την αποξένωση, δείτε μέσα σας τους λόγους για τους οποίους είχατε ανάγκη αυτή την σχέση, αποδεχτείτε την κατάσταση – δεν μπορούμε να αλλάξουμε κανέναν – και το σημαντικότερο, μετρήστε αν πραγματικά θέλετε αυτού του είδους την σχέση στην ζωή σας.

Δεν θα πρέπει να ανέχεστε τέτοιου είδους συμπεριφορές.

Είναι πιθανό η σχέση να είναι ανθυγιεινή, οπότε καλό είναι να δώσετε ένα τέλος ακόμα και αν ο «θύτης» επιστρέψει.

Σε κάθε περίπτωση, αξίζετε μια υγιή σχέση με κάποιον που μπορεί να επικοινωνήσει με έναν ώριμο και συναισθηματικά υγιή τρόπο και αυτό θα πρέπει να διεκδικήσετε.